Cha mẹ ốm nặng ở Việt Nam mà giấy tờ chưa sẵn sàng

Chị Mai nhận cuộc gọi lúc nửa đêm: mẹ chị nhập viện, tình trạng nặng. Chị cần về ngay, nhưng hộ chiếu Việt Nam của chị đã hết hạn nhiều năm và chị chưa từng làm lại. Câu hỏi không phải là làm sao có đủ giấy tờ — mà là làm sao về được sớm nhất.

Tách hai việc: về ngay và làm giấy tờ

Đây là điều quan trọng nhất và cũng là chỗ người ta hay làm sai khi hoảng.

Chị Mai không cần hộ chiếu Việt Nam để về Việt Nam. Chị có hộ chiếu nước ngoài, và con đường nhanh nhất là vào theo diện nhanh nhất có thể — dù đó không phải diện tối ưu cho các việc về sau.

Hai việc phải tách ra:

Việc gấp: về tới nơi. Hỏi ngay cơ quan đại diện Việt Nam về thủ tục nhanh nhất cho trường hợp nhân đạo, và hỏi hãng bay về vé sớm nhất. Nhiều nơi có cách xử lý gấp cho trường hợp thân nhân ốm nặng, nhưng phải nói rõ hoàn cảnh.

Việc không gấp: giấy tờ đầy đủ. Làm sau, làm dần, làm khi đã ở bên cạnh mẹ.

Đừng để việc thứ hai làm chậm việc thứ nhất. Đây là một trong số ít tình huống mà đi trước rồi tính sau là lựa chọn đúng.

Bốn việc trong 24 giờ đầu

Làm song song, gọi điện chứ đừng gửi thư.

Gọi cơ quan đại diện Việt Nam, nói rõ hoàn cảnh và hỏi phương án nhanh nhất. Nếu ngoài giờ thì tìm số trực khẩn cấp — hầu hết cơ quan đại diện đều có.

Nhờ người nhà ở Việt Nam chuẩn bị giấy tờ chứng minh hoàn cảnh — giấy xác nhận của bệnh viện chẳng hạn. Nhiều thủ tục gấp cần bằng chứng, và người ở nhà lấy được nhanh hơn.

Hỏi nơi làm việc về nghỉ khẩn cấp và thu xếp việc ở nước đang sống.

Kiểm tra giấy tờ của mình có đủ để quay lại nước đang sống không — đây là điều dễ quên trong lúc gấp, và quên thì sẽ mắc kẹt ở chiều ngược lại.

Những việc nên lo trong lúc đang ở Việt Nam

Phần này khó nói nhưng cần nói, vì nó tránh cho gia đình một chuyến đi nữa.

Nếu chị Mai đã về và tình hình cho phép, thì đây là lúc làm những việc lẽ ra nên làm từ lâu:

Hỏi thủ tục làm lại hộ chiếu Việt Nam trong lúc đang ở trong nước — làm ở đây thường thuận tiện hơn.

Xin bản sao giấy tờ hộ tịch của mình và của cha mẹ, đủ số bản. Nếu có chỗ nào không khớp thì hỏi luôn cách xử lý.

Nếu cha mẹ còn tỉnh táo và muốn, hỏi về những việc cần ý kiến của ông bà — xác nhận quan hệ, giấy tờ tài sản, hoặc những việc mà sau này không ai làm thay được. Nói chuyện này khó, nhưng không nói còn khó hơn về sau.

Ghi lại thông tin về tài sản và giấy tờ gia đình theo cách mà chuyên mục thừa kế của site này đã gợi ý.

Nếu điều xấu nhất xảy ra khi mình chưa về kịp

Nói thẳng để người đọc biết trước và đỡ bối rối.

Nhờ người nhà làm thủ tục khai tử đúng hạn và xin đủ bản sao ngay từ đầu — thiếu bản sao là việc phải quay lại nhiều lần.

Đừng vội quyết việc gì về tài sản trong lúc tang gia. Thủ tục thừa kế có thời gian của nó, và quyết vội trong lúc đau buồn là nguồn của tranh chấp về sau.

Giữ liên lạc với anh chị em và thống nhất một đầu mối. Đây là lúc gia đình dễ hiểu lầm nhau nhất.

Về được lúc nào thì làm thủ tục lúc đó. Không cần ép mình bay ngay khi không thể — phần lớn thủ tục không mất đi vì chậm vài tuần.

Bài học rút ra từ ca này

Ba điểm.

Tách việc gấp khỏi việc đầy đủ. Về tới nơi trước, giấy tờ tính sau.

Nói rõ hoàn cảnh khi liên hệ. Nhiều nơi có cách xử lý gấp, nhưng họ chỉ biết nếu mình nói.

Và điều đáng nói nhất: ca này phòng được. Giữ hộ chiếu Việt Nam còn hạn và một bộ giấy tờ hộ tịch đầy đủ là việc làm lúc bình thường — để lúc nhận cuộc gọi nửa đêm thì chỉ còn phải lo đặt vé.